صادرات ناچیز لوله‌های فولادی خاورمیانه و واردات پایدار آن

لوله‌های بدون درز به‌ دلیل شرایط خاص در تحمل خوردگی و فشار بالا کاربردهای ویژه‌ای در صنایع دارند.

قیمت لوله گاز یکی از مهم‌ترین کاربردهای این لوله‌ها در حفاری چاه‌های نفت و گاز است که در این کاربرد به نام لوله‌های جداری و مغزی

 (Casing, Tubing) نامیده می‌شوند. لوله‌های جداری و مغزی در اکتشاف و بهره‌برداری اهمییت استراتژیکی در مراحل طراحی و اجرا دارند؛ زیرا سهم زیادی در مصرف منایع مالی پروژه‌ها دارند. واردات کشورهای منطقه خاورمیانه از سال 2010 تا 2016 به‌طور میانگین 18 درصد از کل تجارت جهانی این محصول را شامل شده است. فلزات آنلاین در این مقاله تجارت این محصولات را در منطقه خاورمیانه مورد مطالعه قرار داده است.

نمودار شماره 1، تجارت جهانی لوله‌های جداری و مغزی (Casing, Tubing) را طی سال‌های 2010 تا 2016 نشان می‌دهد. به گزارش مرکز آهن، حجم تجارت دنیا به‌طور متوسط در دوره مورد مطالعه در هر سال حدود 5 میلیون و 120 هزار تن بوده است. از سال 2013 تا 2016 روند تجارت این لوله‌ها نزولی بوده و حدود 50 درصد کاهش داشته است. از آنجایی که این لوله‌ها در صنایع بالادستی نفت کاربرد دارد، هر گونه نوسانات قیمت نفت و شرایط حاکم بر تولید نفت بر میزان مصرف و تجارت این لوله‌ها تأثیر مستقیم دارد.

واردات کشورهای منطقه خاورمیانه در زمان افول تجارت لوله‌های فولادی به مقداری جزئی نسبت به سایر کشورها افت داشت. این امر به‌اندازه‌ای بود که سهم واردات خاورمیانه از تجارت جهانی این محصول در سال‌های اخیر، با کاهش میزان واردات سایر مناطق، روند صعودی قابل توجهی داشت و از 9 درصد در سال 2010 به بیش از 29 درصد در سال 2016 رسید. قیمت لوله گاز

واردات کشورهای منطقه خاورمیانه از سال 2010 تا 2016 به‌طور میانگین 18 درصد از کل تجارت جهانی این محصول را شامل شده است. همان‌طور که در نمودار 1 دیده می‌شود حجم واردات لوله‌های فولادی خاورمیانه در سال‌های 2012 به بعد، در محدوده 900 هزار تن تا یک میلیون تن قرار داشت که این امر بیانگر بازار با ثبات و پایدار این محصول و تقاضای دائمی کشورهای منطقه به لوله‌های جداری و مغزی بود.

در نمودار 2 واردات لوله‌های جداری و مغزی در منطقه خاورمیانه نشان داده شده است، امارات متحده عربی با واردات میانگین سالانه 205 هزار تن سهم 23 درصدی از مجموع واردات کشورهای خاورمیانه را داشت. عربستان سعودی با میانگین 177 هزار تنی حدود 20 درصد از مجموع واردات کشورهای منطقه را انجام داد. عمان نیز در رقابت نزدیک با عربستان و با 165 هزار تن واردات، سهم 19 درصدی را به خود اختصاص داد. سهم مصر از واردات 15 درصد و میانگین سالانه واردات این کشور 129 هزار تن برآورد شده است. سهم ایران و کویت نیز هر کدام 10 درصد و میانگین واردات هر کدام حدود 90 هزار تن محاسبه شده است. ترکیه با میانگین واردات سالانه 36 هزار تن سهم 4 درصدی و بحرین با میانگین واردات 10 هزار تنی سهم یک درصدی از واردات خاورمیانه را دارا بوده است.

قیمت لوله گاز در مقابل واردات، حجم صادرات لوله‌های جداری و مغزی در خاورمیانه بسیار اندک برآورد می‌شود. میانگین سالانه صادرات طی سال‌های 2010 تا 2016 حدود 24 هزار تن بود که این حجم صادرات از کل تجارت دنیا سهم ناچیز 0.45 درصد را نشان می‌دهد. چراکه منطقه خاورمیانه خود مصرف‌کننده عمده این محصول استراتژیک در صنعت نفت و گاز محسوب می‌شود و تولیدکنندگان انگشت‌شمار این محصول در منطقه تنها می‌توانند بخشی از نیاز داخلی خود را تأمین کنند، بنابراین مجال و جایگاهی برای صادرات ندارند.

همان‌طور که در نمودار شماره 2 دیده می‌شود، عربستان با صادرات حدود 11 هزار تنی تقریبا 46 درصد از کل صادرات کشورهای خاورمیانه را در اختیار دارد. عمده صادرات عربستان به مقاصد عمان و یمن انجام شده است. ایران نیز سالانه حدود 3 هزار و 500 تن صادرات انجام داده است، البته صادرات ایران در طی سال‌های 2012 و 2013 در سطح بالایی قرار داشت که عمدتا به مقصد ترکمنستان انجام شد. گفتنی است که منطقه خاورمیانه پتانسیل سرمایه‌گذاری برای تولید انبوه این محصول و تأمین نیاز کشورهای منطقه را دارد. با آنکه این محصولات از تکنولوژی جدید و پیشرفته‌ بهره می‌برند و کیفیت فولاد مورد استفاده در آن‌ها از استانداردهای بالایی باید برخوردار باشد، اما در برخی کشورهای منطقه مانند ایران و عربستان تولیدکنندگانی وجود دارند که امکان افزایش تولید و گسترش فروش محصولات خود را دارند و می‌توانند با برنامه‌ریزی و مدیریت بلندمدت بخش بیشتری از نیاز منطقه را تأمین کنند.